Blog

Betalen voor werktijd of resultaat?

Door: barbara 25 oktober 2016

Als je in loondienst werkt, krijg je bijna altijd betaald voor de hoeveelheid tijd die je werkt. Het aantal arbeidsuren is vastgelegd in een arbeidscontract. Als je als zelfstandige werkt, krijg je meestal betaald voor de dienst of het product dat je levert. Hoeveel tijd je er aan kwijt bent is verdisconteerd in prijs. Soms zie je in organisaties dat er meer van de werknemer wordt verwacht, de zogenoemde ondernemende werknemer. Zij worden per project betaald, op basis van behaalde resultaten. Dit gebeurt niet op grote schaal, want werkgevers en managers vinden het best eng om hun werknemers op deze manier uit te betalen. Wat nou als ze hetzelfde werk in minder uren zouden doen? 

Overwerk en leegloop
Wat zijn eigenlijk de risico’s van betalen per uur? Werkgevers zijn afhankelijk van een bepaald potentieel aan arbeidsuren. Daarin moet al het werk gedaan worden. Is er tijdelijk meer werkaanbod, dan wordt er geschoven met prioriteiten of taken, of wordt er overgewerkt. Is er minder werkaanbod, dan is er sprake van leegloop en wordt er meer thee gedronken en vaker een kaartje gelegd. Maar vaak is er geen leegloop. Ofwel, omdat de werknemers daar voor zorgen door werk uit te smeren over de beschikbare werktijd, maar in de meeste gevallen, omdat er sprake is van een structurele onderbezetting van personeel (al dan niet om leegloop tegen te gaan, en dan is de cirkel weer rond).

Wanneer is iemand aan het werk?
Een ander nadeel van betalen per uur is het rekbare begrip ‘werken’. Als je betaalt per gewerkt uur zal je dat moeten definiëren en vervolgens controleren. Is iemand die achter zijn laptop zit en niet driftig typt aan het werk? En als iemand heeft ingeklokt, gaat die dan meteen aan de slag? En wat dacht je van het feit dat volgens de Arbeidstijdenwet arbeidstijd gelijk staat aan vakantie- en ziekte-uren en aan opleidings- en trainingsuren? Tijdens ziekte en vakantie wordt er niet gewerkt, maar is er wel sprake van arbeidstijd.

Minder betrokken
Aan betalen per dienst of product zijn ook risico’s verbonden. De meeste risico’s zijn echter voor de opdrachtnemer. Tegenslagen en te krap ingeschatte tijd dienen te worden opgelost door de uitvoerende. En ziekte, vakantie en opleiding zijn ook voor zijn of haar rekening. Daar staat tegenover dat de opdrachtnemer mogelijk minder binding en lagere loyaliteit heeft met de organisatie. 

Werk aan de winkel!
Vooralsnog leven we in een redelijk traditionele samenleving als het gaat om arbeidsrelaties. De meeste werknemers in reguliere functies krijgen in tijd uitbetaald en alleen specifieke diensten en producten worden uitbesteed. Ik kan me heel goed voorstellen dat het steeds minder vanzelfsprekend wordt om mensen per gewerkt uur uit te betalen. Het gaat immers om de kwaliteit van de dienst, het product en de projecten, en niet om de tijd die je daaraan werkt. Managers en medewerkers zullen wel steeds beter moeten sturen, respectievelijk gestuurd worden op output. Een manager die domweg de aanwezigheid van een medewerker in de gaten houdt, of een medewerker die uitgebreid koffie drinkt en z’n krantje leest is dan verleden tijd. Er is werk aan de winkel en die winkel is van iedereen binnen de organisatie!

tags: HNW, productivtiteit, efficiënt werken, werktijd